Header

Header Top

Standard Version

სტანდარტული ვერსია

Language Switcher

Quick Menu

Site Settings - Easy Read and Text Size

Content

Page Content

  • ტექსტის ზომა:
  • A
  • A
  • A

აუდიტი

მოხსენება “საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშის შესახებ“ მთავრობის ანგარიშზე

განახლების თარიღი: 19:05:2017

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშის შესახებ“ მთავრობის ანგარიში მთლიანობაში მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით, თუმცა მოხსენებაში ხაზგასმულია ის ძირითადი საკითხები, რომელთა გათვალისწინება მიზანშეწონილია ბიუჯეტის დაგეგმვის/შესრულების პროცესის სრულყოფისა და სახელმწიფო სექტორის ფინანსური მართვის სისტემის ფუნქციონირების გასაუმჯობესებლად:

  • გეგმურ მაჩვენებელთან მიმართებაში ჩამორჩენით ხასიათდება დღგ-დან და დივიდენდებიდან მიღებული შემოსავლები - 2016 წლის განმავლობაში დღგ-დან მობილიზებული შემოსავლების ოდენობა 516 მლნ ლარით ჩამორჩა გეგმურ მაჩვენებელს. რაც შეეხება დივიდენდებს, სახელმწიფო საწარმოების წმინდა მოგებიდან ბიუჯეტში მისამართი დივიდენდების წლიური გეგმა 2.5 მლნ ლარის დონეზე განისაზღვრა. თუმცა, სახელმწიფო ბიუჯეტში დივიდენდები მიმართა სულ 30-მა საწარმომ, ჯამურად 717.1 ათასი ლარის ოდენობით, რაც წლიური გეგმის მხოლოდ 28.7% შეადგენს. ამასთან, 2016 წლის განმავლობაში „სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმოების წმინდა მოგების განაწილებისა და გამოყენების შესახებ წინადადებების განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების მიზნით შექმნილი კომისიის“ (შემდგომში კომისია) სხდომა არ გამართულა, ხოლო გასული წლების სხდომის დროს მიღებული გადაწყვეტილებები მნიშვნელოვანი ხარვეზებით ხასიათდება;
  • საბიუჯეტო წლის ბოლოს გადასახდელების ათვისების მკვეთრი ზრდის ტენდენცია - 2016 წლის დეკემბერში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეული გადასახდელების ჯამური მოცულობა 2016 წლის 11 თვის გადასახდელების საშუალო თვიური მაჩვენებლის 151.7%-ს შეადგენს. აღნიშნული განპირობებულია, საბიუჯეტო წლის ბოლოს ავანსების სახით ისეთი ღონისძიებების დაფინანსებით ან საქონლის/მომსახურების შესყიდვით (ზოგჯერ შესყიდვების გეგმაში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად), რომელთა გადახდის აუცილებლობა საჯარო უწყების წინაშე იმ მომენტისათვის არ იდგა. წლის ბოლოსათვის აუთვისებელი საბიუჯეტო სახსრების მასშტაბური ხარჯვა კი, როგორც გასული წლების პრაქტიკამ გვიჩვენა, ქმნის საბიუჯეტო რესურსების არაეფექტიანად და არამიზნობრივად გახარჯვის რისკს;
  • „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით გაცემული საბიუჯეტო სახსრები არასრულყოფილად ასახავს ამ მიზნობრიობით ათვისებული რესურსის ჯამურ მოცულობას - აღნიშნული მუხლი არ იძლევა სრულ ინფორმაციას საჯარო სექტორში შტატით გათვალისწინებული მომუშავეების მიერ წლის განმავლობაში მიღებული შრომის ანაზღაურების შესახებ. კერძოდ, მომუშავეთა შრომის ანაზღაურებაზე ხარჯების გაწევა ხდება არამხოლოდ „შრომის ანაზღაურების“, არამედ „სუბსიდიებისა“ და „სხვა ხარჯების“ მუხლებიდანაც, საიდანაც 2016 წლის განმავლობაში ამ მიმართულების ათვისებულმა თანხამ 53,026 ათასი ლარი შეადგინა;
  • მხარჯავი დაწესებულებებისათვის ახალი ავტოპარკის ოპტიმიზაციის გეგმების წარმოდგენის კონკრეტული ვადა დღემდე განსაზღვრული არ არის, რაც ოპტიმიზაციის პროცესის გაჭიანურების ძირითადი მიზეზი ხდება - მიმდინარე მდგომარეობით დამტკიცებულია მხოლოდ 5 სამინისტროს ოპტიმიზაციის გეგმა. აღნიშნულის შედეგად, სამინისტროების დიდი ნაწილისათვის ოპტიმიზაციის გეგმების დამტკიცება და მთავრობის N121 დადგენილების მე-5 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ლიმიტების ძალაში შესვლა არ მომხდარა;
  • საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ განხორციელებული შესყიდვები ხარვეზებით ხასიათდება – ამ მიმართულებით არსებულ ხარვეზებზე მიუთითებს: წლის განმავლობაში საჯარო უწყებების სახელმწიფო შესყიდვების დამტკიცებულ გეგმებში განხორციელებული ხშირი და მასშტაბური ცვლილებები; შეწყვეტილი და არშემდგარი ტენდერების დიდი ოდენობა; ელექტრონული ტენდერის გამოცხადება ისეთ საქონელზე, რომლის შესყიდვის საჭიროება უწყების წინაშე არ იდგა; შესყიდვის პროცესში საბიუჯეტო ორგანიზაციების სტრუქტურულ ერთეულებს შორის კომუნიკაციაში არსებული ხარვეზები; შესასყიდი საქონლის/მომსახურების ტექნიკური და ხარისხობრივი მახასიათებლების სწორად განსაზღვრასთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები და სხვა;
  • ადგილი აქვს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან სისტემატური/ყოველწლიური ხასიათის ღონისძიებების დაფინანსებას - საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მიხედვით, მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან სახსრები გამოიყოფა გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დასაფინანსებლად, თუმცა, ხშირ შემთხვევებში ფონდის სახსრები მიიმართება სისტემატური/ყოველწლიური ხასიათის მქონე ღონისძიებების დასაფინანსებლად, რომელთა სათანადოდ დაგეგმვის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა მათი შესაბამისი მხარჯავი დაწესებულებების ასიგნებებში გათვალისწინება;
  • საგარეო ვალდებულებებთან მიმართებაში აღსანიშნავია, რომ ხშირ შემთხვევებში შეფერხებებით ხორციელდება გამოყოფილი საგარეო საკრედიტო რესურსის ათვისება და შესაბამისად, პროექტების განხორციელება, რის შედეგადაც სესხის აუთვისებელ ნაწილზე ბიუჯეტიდან გაწეულია სესხის მომსახურებასთან დაკავშირებული დამატებითი ხარჯები, ვალდებულების გადასახადის სახით. გარდა ამისა, საყურადღებოა, რომ არ ხდება სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმოების ვალდებულებების სახელმწიფოს ვალის პორტფელში აღრიცხვა. აღნიშნული საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როცა ხელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმოს ვალდებულების დაფარვა ხორციელდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან;
  • პროგრამული ბიუჯეტირების მიმართულებით იდენტიფიცირებული ხარვეზებია - 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროგრამული დანართით წარმოდგენილი ქვეპროგრამის ინდიკატორების 41%-ს მიზნობრივი მაჩვენებელი არ გააჩნია; პროგრამის ფარგლებში არ ხდება ყველა მოსალოდნელი შედეგის განსაზღვრა; განსახორციელებელი ღონისძიებებისა და მოსალოდნელი შედეგების წარმოდგენა, რიგ შემთხვევებში ხდება აგრეგირებულად, პროგრამების დონეზე და არ ითვალისწინებს მათ შემდგომ დეტალიზაციას ქვეპროგრამებად; შესრულების შესახებ ანგარიშგება სრულად არ მოიცავს ინფორმაციას ბიუჯეტის კანონზე თანდართული პროგრამული დანართით განსაზღვრული ყველა პროგრამის შესახებ; გარკვეულ შემთხვევებში არ ხდება მიღწეული შედეგების შესახებ ანგარიშგება წინასწარ განსაზღვრული შედეგების შეფასების ინდიკატორებთან მიმართებაში; რიგი პროგრამებისა და ქვეპროგრამების საბოლოო და შუალედური შედეგების შეფასების ინდიკატორები ვერ უზრუნველყოფს მიღწეული შედეგების შეფასებას და ა.შ.

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის ცვლილებაზე - II წარდგენა

განახლების თარიღი: 21:12:2016

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ მიზნად ისახავს საქართველოს კანონის პროექტით გათვალისწინებული შემოსულობებისა და გადასახდელების საფუძვლიანობისა და კანონიერების შეფასებას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, „2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ კანონის პროექტი მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით. თუმცა ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესის სრულყოფისათვის, ასევე სახელმწიფოს სექტორის ფინანსური მართვის სისტემის ფუნქციონირების გასაუმჯობესებლად, დასკვნაში მოცემულია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შენიშვნები და რეკომენდაციები:

  • გაურკვეველია თუ რა პრინციპის საფუძველზე შეირჩა დაბალი ათვისების მქონე პროგრამები, რომელთა მიმდინარე ათვისების მაჩვენებელი გათვალისწინებულ იქნა გეგმური მაჩვენებლების დაკორექტირებისას - წარმოდგენილი ბიუჯეტის კანონის ცვლილების პროექტი ითვალისწინებს ზოგიერთი დაბალი ათვისების მაჩვენებლის მქონე პროგრამის წლიური გეგმით გამოყოფილი ასიგნებების დაკორექტირებას შემცირების მიმართულებით. მაშინ, როდესაც უცვლელი რჩება რიგი დაბალი ათვისების ტენდენციის მქონე პროგრამებისთვის გამოყოფილი საბიუჯეტო სახსრების მოცულობა. ამასთან, ათვისების მიმდინარე ტენდენციების გათვალისწინებით, კანონპროექტით წარმოდგენილი შემცირებული ასიგნებების პირობებშიც კი ზოგიერთი პროგრამისთვის გამოყოფილი საბიუჯეტო სახსრების გახარჯვა შესაძლოა გარკვეულ სირთულეებთან იქნეს დაკავშირებული.
  • გაურკვეველია რა გავლენას მოახდენს კანონპროექტით გათვალისწინებული ასიგნებების ცვლილება ცალკეული პროგრამებისა და ქვეპროგრამების ფარგლებში მისაღებ მოსალოდნელ შედეგებზე - ასიგნებების მოცულობის ცვლილებასთან ერთად, არ მომხდარა პროგრამული ბიუჯეტის დოკუმენტისა და მასში წარმოდგენილი არაფინანსური ინფორმაციის (მოსალოდნელი შედეგები და ინდიკატორები) განახლება;
  • 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის ცვლილების კანონპროექტით, იზრდება სახელმწიფო ვალის ზღვრული მოცულობა მშპ-სთან მიმართებაში და აჭარბებს საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური სტრატეგია „საქართველო 2020“-ით განსაზღვრულ ლიმიტს (40%) - სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა ბიუჯეტის კანონის ცვლილების პროექტით 14,575.4 მლნ ლარს უტოლდება, რაც მოსალოდნელი მშპ-ის 43.9% შეადგენს;
  • ცვლილების პროექტით წარმოდგენილი საგარეო ვალდებულებების ზრდისა და კლების მაჩვენებლები სრულყოფილად არ ასახავს 2016 წლის განმავლობაში საგარეო საკრედიტო რესურსის სახით ბიუჯეტში მისაღები შემოსულობებისა და გასაწევი გადასახდელების მთლიან საპროგნოზო მოცულობებს - არც მოქმედი ბიუჯეტის კანონით და არც წარმოდგენილი ცვლილების პროექტით განსაზღვრული არ არის რიგი პროექტების გეგმური მაჩვენებლები, მაშინ როდესაც, აღნიშნული პროექტების ფარგლებში ადგილი აქვს სახსრების ხარჯვას. ასევე, მიუხედავად იმისა რომ საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებისა და დაფარვის გეგმური მაჩვენებელი 100 მლნ ლარის ოდენობით შემცირდა, აღნიშნული ცვლილება გათვალისწინებული არ არის წარმოდგენილ ცვლილების კანონპროექტში.

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის ცვლილებაზე - I წარდგენა

განახლების თარიღი: 17:12:2016

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ მიზნად ისახავს საქართველოს კანონის პროექტით გათვალისწინებული შემოსულობებისა და გადასახდელების საფუძვლიანობისა და კანონიერების შეფასებას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, „2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ კანონის პროექტი მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით. თუმცა ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესის სრულყოფისათვის, ასევე სახელმწიფოს სექტორის ფინანსური მართვის სისტემის ფუნქციონირების გასაუმჯობესებლად, დასკვნაში მოცემულია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შენიშვნები და რეკომენდაციები:

  • „მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის“ ქვეპროგრამის კანონპროექტით წარმოდგენილი გეგმური მაჩვენებელი დამატებით დასაბუთებას საჭიროებს - წარმოდგენილი კანონპროექტით, პროგრამის ასიგნება 610 მლნ ლარის დონეზე განისაზღვრა. თუმცა მიმდინარე მდგომარეობით (14.12.2016) „მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის“ ქვეპროგრამის ფარგლებში ფაქტიურად ათვისებული საბიუჯეტო რესურსის მოცულობა დაახლოებით 614 მლნ ლარს შეადგენს;
  • კანონპროექტით წარმოდგენილი შემცირებული ასიგნებების პირობებშიც კი, ზოგიერთი პროგრამისთვის გამოყოფილი საბიუჯეტო სახსრების გახარჯვა შესაძლოა გარკვეულ სირთულეებთან იქნეს დაკავშირებული - კანონპროექტით, უმნიშვნელოდ მცირდება ან უცვლელი რჩება ზოგიერთი ისეთი პროგრამისა და ქვეპროგრამისთვის გამოყოფილი საბიუჯეტო სახსრების მოცულობა, რომლებიც მიმდინარე საბიუჯეტო წლის განმავლობაში დაბალი ათვისების ტენდენციით ხასიათდებიან. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, საბიუჯეტო რესურსის უფრო ეფექტიანი გადანაწილებისა და განკარგვისათვის, მიზანშეწონილია გეგმური მაჩვენებლების დაკორექტირებისას, სხვა მიზეზებთან ერთად, მხედველობაში იქნეს მიღებული საბიუჯეტო სახსრების ათვისების მიმდინარე და გასული წლების ტენდენციები;
  • გაურკვეველია რა გავლენას მოახდენს კანონპროექტით გათვალისწინებული ასიგნებების ცვლილება ცალკეული პროგრამებისა და ქვეპროგრამების ფარგლებში მისაღებ მოსალოდნელ შედეგებზე - ასიგნებების მოცულობის ცვლილებასთან ერთად, არ მომხდარა პროგრამული ბიუჯეტის დოკუმენტისა და მასში წარმოდგენილი არაფინანსური ინფორმაციის (მოსალოდნელი შედეგები და ინდიკატორები) განახლება;
  • 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის ცვლილების კანონპროექტით, იზრდება სახელმწიფო ვალის ზღვრული მოცულობა მშპ-სთან მიმართებაში და აჭარბებს საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური სტრატეგია „საქართველო 2020“-ით განსაზღვრულ ლიმიტს (40%) - სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა ბიუჯეტის კანონის ცვლილების პროექტით 14,575.4 მლნ ლარს უტოლდება, რაც მოსალოდნელი მშპ-ის 43.9% შეადგენს;
  • ცვლილების პროექტით წარმოდგენილი საგარეო ვალდებულებების ზრდისა და კლების მაჩვენებლები სრულყოფილად არ ასახავს 2016 წლის განმავლობაში საგარეო საკრედიტო რესურსის სახით ბიუჯეტში მისაღები შემოსულობებისა და გასაწევი გადასახდელების მთლიან საპროგნოზო მოცულობებს - არც მოქმედი ბიუჯეტის კანონით და არც წარმოდგენილი ცვლილების პროექტით განსაზღვრული არ არის რიგი პროექტების გეგმური მაჩვენებლები, მაშინ როდესაც, აღნიშნული პროექტების ფარგლებში ადგილი აქვს სახსრების ხარჯვას. ასევე, მიუხედავად იმისა რომ საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებისა და დაფარვის გეგმური მაჩვენებელი 100 მლნ ლარის ოდენობით შემცირდა, აღნიშნული ცვლილება გათვალისწინებული არ არის წარმოდგენილ ცვლილების კანონპროექტში.

მოხსენება „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ მთავრობის ანგარიშზე

განახლების თარიღი: 19:10:2016

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ მთავრობის ანგარიში მთლიანობაში მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით, თუმცა მოხსენებაში ხაზგასმულია რამდენიმე ძირითადი საკითხი, რომელთა გათვალისწინება მიზანშეწონილია ბიუჯეტის დაგეგმვის/შესრულების პროცესის სრულყოფისა და სახელმწიფოს სექტორის ფინანსური მართვის სისტემის ფუნქციონირების გასაუმჯობესებლად:

  • საგადასახადო შემოსავლების მობილიზების საკითხი - ფინანსთა მინისტრის 2015 წლის 7 დეკემბრის ბრძანებით გადასახადების გადახდა ხორციელდება ხაზინის ერთიანი ანგარიშის გადასახადებისთვის განკუთვნილ ერთიან სახაზინო კოდზე, რამაც მნიშვნელოვნად გაამარტივა გადასახადების გადახდის პროცესი, ხოლო მეორე მხრივ, შეუძლებელი გახდა წლის განმავლობაში მობილიზებული, სახელმწიფო ბიუჯეტში მისამართი საგადასახადო შემოსავლების (როგორც აგრეგირებულად, ასევე ცალკეული გადასახადების დონეზე) ზუსტი ოდენობის განსაზღვრა და წლიურ/კვარტალურ გეგმებთან მიმართებაში მათი შესრულების მდგომარეობის შესახებ სრულყოფილი სურათის წარმოდგენა.
  • წლიური საპროგნოზო მაჩვენებლიდან მნიშვნელოვანი ჩამორჩენით ხასიათდება დივიდენდის სახით მისაღები შემოსავალი - 2016 წლის 8 თვის მდგომარეობით დივიდენდების სახით მიღებულმა სახსრებმა 217 ათასი ლარი და წლიური გეგმის მხოლოდ 8.7%-ს შეადგენს;
  • ცალკეული პროგრამების შემთხვევაში, მოსალოდნელია ფისკალური წლის დასასრულს გადასახდელების ათვისების მკვეთრი ზრდის ტენდენცია – ცალკეული პროგრამების შემთხვევაში, გასული წლების მსგავსად, კვლავ მოსალოდნელია ფისკალური წლის დასასრულს გადასახდელების ათვისების მკვეთრი ზრდის ტენდენცია. ბიუჯეტის კანონით გამოყოფილი წლიური ასიგნებების სრულად ათვისების შემთხვევაში, დარჩენილი 4 თვის საშუალო ათვისების მაჩვენებელი 37 პროგრამისთვის გადააჭარბებს პირველი 8 თვის საშუალო ათვისების მნიშვნელობას. წლის ბოლოსათვის აუთვისებელი საბიუჯეტო სახსრების მასშტაბური ხარჯვა კი ქმნის საბიუჯეტო რესურსების არაეფექტიანად და არამიზნობრივად გახარჯვის რისკს;
  • „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით გაცემული საბიუჯეტო სახსრები არასრულყოფილად ასახავს ამ მიზნობრიობით ათვისებული რესურსის ჯამურ მოცულობას - აღნიშნული მუხლი არ იძლევა სრულ ინფორმაციას საჯარო სექტორში შტატით გათვალისწინებული მომუშავეების მიერ წლის განმავლობაში მიღებული შრომის ანაზღაურების შესახებ. კერძოდ, მომუშავეთა შრომის ანაზღაურებაზე ხარჯების გაწევა ხდება არამხოლოდ „შრომის ანაზღაურების“, არამედ „სუბსიდიებისა“ და „სხვა ხარჯების“ მუხლებიდანაც, საიდანაც 2016 წლის განმავლობაში ამ მიმართულების ათვისებულმა თანხამ 35 მლნ ლარი შეადგინა;
  • საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ განხორციელებული შესყიდვები ხარვეზებით ხასიათდება - ამ მიმართულებით არსებულ ხარვეზებზე მიუთითებს: წლის განმავლობაში საჯარო უწყებების სახელმწიფო შესყიდვების დამტკიცებულ გეგმებში განხორციელებული ხშირი და მასშტაბური ცვლილებები; შეწყვეტილი და არშემდგარი ტენდერების დიდი ოდენობა; სირთულეები ბაზრის კვლევასთან, ასევე შესასყიდი საქონლისა თუ მომსახურების ტექნიკური და ხარისხობრივი მახასიათებლების განსაზღვრასთან დაკავშირებით და სხვა.;
  • მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან ფინანსდება როგორც სისტემატური/ყოველწლიური ხასიათის ქონე ღონისძიებები, ასევე ის აქტივობები , რომლებიც თავიანთი მნიშვნელობიდან და მასშტაბიდან გამომდინარე არ შეიძლება ჩაითვალოს გაუთვალისწინებელ ხარჯად – საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მიხედვით, მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან სახსრები გამოიყოფა გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დასაფინანსებლად, თუმცა, გარკვეულ შემთხვევებში ფონდის სახსრები მიიმართება სისტემატური/ყოველწლიური ხასიათის მქონე ისეთი ღონისძიებების დასაფინანსებლად, რომელთა სათანადოდ დაგეგმვის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა მათი შესაბამისი მხარჯავი დაწესებულებების ასიგნებებში გათვალისწინება. აღნიშნულის გამოსასწორებლად აუცილებელია საბიუჯეტო ორგანიზაციების მხრიდან ადგილი ჰქონდეს წლის განმავლობაში მათ მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებებისა და შესაბამისი ასიგნებების ოდენობების დროულ განსაზღვრას;
  • საგარეო ვალდებულებების კუთხით, აღსანიშნავია, რომ ხშირ შემთხვევებში შეფერხებებით ხორციელდება გამოყოფილი საგარეო საკრედიტო რესურსის ათვისება (8 თვის მდგომარეობით მხოლოდ 37.1%) და შესაბამისად, პროექტების განხორციელება, რის შედეგადაც სესხის აუთვისებელ ნაწილზე ბიუჯეტიდან გაწეულია სესხის მომსახურებასთან დაკავშირებული დამატებითი ხარჯები, ვალდებულების გადასახადის სახით. გარდა ამისა, საყურადღებოა, რომ არ ხდება სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმოების ვალდებულებების სახელმწიფოს ვალის პორტფელში აღრიცხვა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიერ შემუშავებული სახელმწიფო ფინანსების სტატისტიკის სახელმძღვანელოს მიხედვით (GFSM 2001), იმ შემთხვევაში, როდესაც მსესხებლის მიერ საკრედიტო ვალდებულებების მომსახურება ხორციელდება სახელმწიფოს მიერ აქციების და სხვა კაპიტალის ზრდის შედეგად (2016 წელს ერთ-ერთი მაგალითია შპს „მექანიზატორი“), მიზანშეწონილია, რომ ამავდროულად იგი აღიარებულ იქნეს, როგორც ვალდებულებების ზრდა. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს შეფასებით, მიზანშეწონილია, აღრიცხულ იქნეს სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმოების სასესხო ვალდებულებები და განხორციელდეს მათი კლასიფიცირება პირდაპირ ან/და პირობით ვალდებულებებად.

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე (მეორე წარდგენა)

განახლების თარიღი: 13:11:2015

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის გადამუშავებულ ვარიანტზე მიზნად ისახავს კანონპროექტით გათვალისწინებული შემოსულობებისა და გადასახდელების საფუძვლიანობისა და კანონიერების შეფასებას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი (მეორე წარდგენა) მთლიანობაში მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით, თუმცა ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესის სრულყოფისათვის, ასევე სახელმწიფოს სექტორის ფინანსური მართვის სისტემის ფუნქციონირების გასაუმჯობესებლად დასკვნაში მოცემულია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შენიშვნები და რეკომენდაციები:

  • ბიუჯეტის კანონპროექტზე თანდართულ „ფისკალური სექტორის მაკროეკონომიკური რისკებისა“ და „მთავრობის ვალის მდგრადობის“ ანალიზის დოკუმენტებში წარმოდგენილი ინფორმაცია დამატებით დასაბუთებას საჭიროებს – აღნიშნული დოკუმენტებით წარმოდგენილი ანალიზი ვერ იძლევა სრულყოფილ სურათს მთავრობის ვალის მდგრადობისა და მაკროეკონომიკურ ცვლადებზე გაკეთებული დაშვებების საფუძვლიანობისა და რეალისტურობის შესახებ;
  • საყურადღებოა, 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტით წარმოდგენილი მაჩვენებლების მიმართება მთავრობის N422 დადგენილებით განსაზღვრულ ლიმიტებთან - მთავრობის 2015 წლის 6 მარტის N422 განკარგულების „საბიუჯეტო დეფიციტის მართვის მიზნით გასატარებელი ზოგიერთი ღონისძიების შესახებ“ ფარგლებში დადგინდა გარკვეული შეზღუდვები. კერძოდ, 2016 და 2017 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტების პროექტებში გადასახდელების არანაკლებ 20% გათვალისწინებული უნდა იქნეს საინვესტიციო/ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად. თუმცა, რამდენადაც განსაზღვრული არ არის თუ რა შეიძლება ჩაითვალოს საინვესტიციო/ინფრასტრუქტურული ხასიათის პროექტად, და ამასთანავე, წარმოდგენილი კანონპროექტი არ აკონკრეტებს აღნიშნული მიმართულებით დაგეგმილი გადასახდელების მოცულობას, გაურკვეველია აკმაყოფილებს თუ არა 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტი ზემოხსენებულ მოთხოვნას. გარდა ამისა, განკარგულების მიხედვით, 2015 წლის განმავლობაში „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით გაწეული ხარჯი თითოეული საბიუჯეტო ორგანიზაციისათვის არ უნდა აღემატებოდეს 2014 წლის საკასო ხარჯს და აღნიშნული პრინციპი გათვალისწინებული უნდა იყოს 2016 და 2017 წლების ბიუჯეტების დაგეგმვის პროცესშიც. თუმცა, 2015 წლის ბიუჯეტის კანონით წარმოდგენილი 42, ხოლო 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტით წარმოდგენილი 43 მხარჯავი დაწესებულების შემთხვევაში, „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით გამოყოფილი ასიგნებები აჭარბებს 2014 წელს ამავე მიმართულებით გაწეულ ფაქტიურ ხარჯს;
  • წარმოდგენილი კანონის პროექტით, ზოგიერთი პროგრამის/ქვეპროგრამის ასიგნებებში განხორციელებული ცვლილების მიუხედავად, არ დაკორექტირებულა მათი მოსალოდნელი შედეგები და შედეგების შეფასების ინდიკატორები - ცალკეული პროგრამებისა და ქვეპროგრამების შემთხვევაში, კანონპროექტში გათვალისწინებულია ასიგნებების მნიშვნელოვანი ცვლილებები, თუმცა პროგრამულ დანართში მოცემული არაფინანსური ინფორმაცია მიმდინარე წლის იდენტურია. შესაბამისად, გაურკვეველია ერთი მხრივ, შემცირებული ასიგნებების პირობებში რომელი მოსალოდნელი შედეგები არ იქნება მიღწეული, ხოლო მეორე მხრივ, რა დამატებითი სარგებელი იქნება მიღებული გაზრდილი ასიგნებებით;
  • ცალკეული პროგრამის/ქვეპროგრამის შემთხვევაში მიმდინარე საბიუჯეტო წლის 9 თვის მდგომარეობით ათვისების დაბალი მაჩვენებლით მიუხედავად, 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტით გათვალისწინებულია ასიგნებების მოცულობის ზრდა ან იმავე დონეზე შენარჩუნება - 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელების დაგეგმვისას, სხვა მიზეზებთან ერთად მიზანშეწონილია გათვალისწინებულ იქნეს გასული და მიმდინარე წლის შესრულების ტენდენციებიც, რათა თავიდან იქნეს აცილებული წლის განმავლობაში გეგმების ხშირი კორექტირებები და უზრუნველყოფილ იქნეს ათვისების შესაბამისობა განსაზღვრულ გეგმასთან;
  • ხარვეზები შეინიშნება როგორც ბიუჯეტის კანონის პროექტზე თანდართულ პროგრამული ბიუჯეტის დანართში, ისე „პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის“ მიმართულებით – საჯარო სექტორის ფინანსური მართვის სისტემაში მიმდინარე რეფორმების, ბიუჯეტის პროგრამული ფორმატით მომზადების დანერგვის პროცესთან დაკავშირებით, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნაში მოცემულია 2016 წლის ბიუჯეტის პროგრამული დანართის ანალიზი. მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტი პროგრამულ ფორმატით უკვე მეხუთე წელია მზადდება, პროგრამულ დანართში კვლავ შეინიშნება მნიშვნელოვანი ხასიათის ხარვეზები პროგრამების მოსალოდნელი შედეგებისა და შედეგების შეფასების ინდიკატორების ფორმირებისას, რაც ბიუჯეტის შესრულების შესახებ ანგარიშგების ეტაპზე დასახული შედეგების შესრულების შეფასებას ართულებს. ჩატარებული ანალიზის შედეგად გამოვლენილი ხარვეზების აღმოსაფხვრელად, დასკვნაში მოცემულია რეკომენდაციები არსებული პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის გაუმჯობესების მიმართულებით.

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე (პირველი წარდგენა)

განახლების თარიღი: 21:10:2015

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის (პირველი წარდგენა) მიზნად ისახავს კანონპროექტით გათვალისწინებული შემოსულობებისა და გადასახდელების საფუძვლიანობისა და კანონიერების შეფასებას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი (პირველი წარდგენა) მთლიანობაში მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით, თუმცა ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესის სრულყოფისათვის, ასევე სახელმწიფოს სექტორის ფინანსური მართვის სისტემის ფუნქციონირების გასაუმჯობესებლად დასკვნაში მოცემულია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შენიშვნები და რეკომენდაციები:

  • ბიუჯეტის კანონპროექტზე თანდართულ „ფისკალური სექტორის მაკროეკონომიკური რისკებისა“ და „მთავრობის ვალის მდგრადობის“ ანალიზის დოკუმენტებში წარმოდგენილი ინფორმაცია დამატებით დასაბუთებას საჭიროებს – აღნიშნული დოკუმენტებით წარმოდგენილი ანალიზი ვერ იძლევა სრულყოფილ სურათს მთავრობის ვალის მდგრადობისა და მაკროეკონომიკურ ცვლადებზე გაკეთებული დაშვებების საფუძვლიანობისა და რეალისტურობის შესახებ;
  • საყურადღებოა, 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტით წარმოდგენილი მაჩვენებლების მიმართება მთავრობის N422 დადგენილებით განსაზღვრულ ლიმიტებთან - მთავრობის 2015 წლის 6 მარტის N422 განკარგულების „საბიუჯეტო დეფიციტის მართვის მიზნით გასატარებელი ზოგიერთი ღონისძიების შესახებ“ ფარგლებში დადგინდა გარკვეული შეზღუდვები. კერძოდ, 2016 და 2017 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტების პროექტებში გადასახდელების არანაკლებ 20% გათვალისწინებული უნდა იქნეს საინვესტიციო/ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად. თუმცა, რამდენადაც განსაზღვრული არ არის თუ რა შეიძლება ჩაითვალოს საინვესტიციო/ინფრასტრუქტურული ხასიათის პროექტად, და ამასთანავე, წარმოდგენილი კანონპროექტი არ აკონკრეტებს აღნიშნული მიმართულებით დაგეგმილი გადასახდელების მოცულობას, გაურკვეველია აკმაყოფილებს თუ არა 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტი ზემოხსენებულ მოთხოვნას. გარდა ამისა, განკარგულების მიხედვით, 2015 წლის განმავლობაში „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით გაწეული ხარჯი თითოეული საბიუჯეტო ორგანიზაციისათვის არ უნდა აღემატებოდეს 2014 წლის საკასო ხარჯს და აღნიშნული პრინციპი გათვალისწინებული უნდა იყოს 2016 და 2017 წლების ბიუჯეტების დაგეგმვის პროცესშიც. თუმცა, 2015 წლის ბიუჯეტის კანონით წარმოდგენილი 42, ხოლო 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტით წარმოდგენილი 43 მხარჯავი დაწესებულების შემთხვევაში, „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით გამოყოფილი ასიგნებები აჭარბებს 2014 წელს ამავე მიმართულებით გაწეულ ფაქტიურ ხარჯს;
  • წარმოდგენილი კანონის პროექტით, ზოგიერთი პროგრამის/ქვეპროგრამის ასიგნებებში განხორციელებული ცვლილების მიუხედავად, არ დაკორექტირებულა მათი მოსალოდნელი შედეგები და შედეგების შეფასების ინდიკატორები - ცალკეული პროგრამებისა და ქვეპროგრამების შემთხვევაში, კანონპროექტში გათვალისწინებულია ასიგნებების მნიშვნელოვანი ცვლილებები, თუმცა პროგრამულ დანართში მოცემული არაფინანსური ინფორმაცია მიმდინარე წლის იდენტურია. შესაბამისად, გაურკვეველია ერთი მხრივ, შემცირებული ასიგნებების პირობებში რომელი მოსალოდნელი შედეგები არ იქნება მიღწეული, ხოლო მეორე მხრივ, რა დამატებითი სარგებელი იქნება მიღებული გაზრდილი ასიგნებებით;
  • ცალკეული პროგრამის/ქვეპროგრამის შემთხვევაში მიმდინარე საბიუჯეტო წლის 8 თვის მდგომარეობით ათვისების დაბალი მაჩვენებლით მიუხედავად, 2016 წლის ბიუჯეტის კანონის პროექტით გათვალისწინებულია ასიგნებების მოცულობის ზრდა ან იმავე დონეზე შენარჩუნება - 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელების დაგეგმვისას, სხვა მიზეზებთან ერთად მიზანშეწონილია გათვალისწინებულ იქნეს გასული და მიმდინარე წლის შესრულების ტენდენციებიც, რათა თავიდან იქნეს აცილებული წლის განმავლობაში გეგმების ხშირი კორექტირებები და უზრუნველყოფილ იქნეს ათვისების შესაბამისობა განსაზღვრულ გეგმასთან;
  • ხარვეზები შეინიშნება როგორც ბიუჯეტის კანონის პროექტზე თანდართულ პროგრამული ბიუჯეტის დანართში, ისე „პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის“ მიმართულებით – საჯარო სექტორის ფინანსური მართვის სისტემაში მიმდინარე რეფორმების, ბიუჯეტის პროგრამული ფორმატით მომზადების დანერგვის პროცესთან დაკავშირებით, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნაში მოცემულია 2016 წლის ბიუჯეტის პროგრამული დანართის ანალიზი. მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტი პროგრამულ ფორმატით უკვე მეხუთე წელია მზადდება, პროგრამულ დანართში კვლავ შეინიშნება მნიშვნელოვანი ხასიათის ხარვეზები პროგრამების მოსალოდნელი შედეგებისა და შედეგების შეფასების ინდიკატორების ფორმირებისას, რაც ბიუჯეტის შესრულების შესახებ ანგარიშგების ეტაპზე დასახული შედეგების შესრულების შეფასებას ართულებს. ჩატარებული ანალიზის შედეგად გამოვლენილი ხარვეზების აღმოსაფხვრელად, დასკვნაში მოცემულია რეკომენდაციები არსებული პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის გაუმჯობესების მიმართულებით.